- Home
- Media room
- news and events
- AMAHUGURWA KURI ANTI DOPAGE

AMAHUGURWA KU BIYOBYA BWENGE MU BANTU BAKORA SIPORO Y’UMWUGA
(ANTI DOPING SEMINAR)
Aya mahugurwa yateguwe na Minisiteri ya Siporo n’Umuco, agenewe kugezwa ku banyarwanda bose bakora siporo nk’Umwuga,akaba yakorewe mu cyumba cy’Inama ya Minisiteri kuri Sitade Amahoro.
Dop n’ijambo rikomoka mu rurimi rwa ba Neerlandais bishatse kuvuga ibisindisha(Alcoohol) byakunzwe gukoreshwa n’Abarwanyi baba Zoulous.Ibi bisindisha cyangwa se Ibiyobya bwenge bikaba biri mu bwoko bw’Imiti,kandi yabayeho cyera na kare.
Iyi miti ikaba ikoreshwa ku bantu batarwaye kandi hakoreshejwe dose nini kugirango bongere imbaraga mu mubiri bidasanzwe,ikaba yaraje kumenyekana mu kinyejana cya 20.
Iyi miti yaje gutangira gukoreshwa n;umubare munini hagati ya 1930-1950.
Mu mwaka wa 1960 nibwo habonetse urupfu ry’umu athlete witwaga KNUD Enemork biturutse kwikoreshwa ry’umuti witwa Emphetamine.
Mu mwaka wa 1966 nibwo FIFA yashizeho commission y’abaganga ishinzwe kurwanya ibyo biyobyabwenge.
Mu wa 1967 hitaby’Imana umukinyi witwaga TOM Simpson mu marushanwa ya TOUR DE FRANCE.
Mu 1970 nibwo habayeho kwongera imbaraga mu bijyanye no kurwanya ikoreshwa rya Steroide(Antidopage)
Mu 1996 nibwo uyu muti witwa Steroide wongewe kuri lisiti y’imiti igomba kwamaganwa kuko yari ifashwe nkikiyobyabwenge.
Ikibazo cyaje kuvuka igihe habayeho ibice bibiri, kimwe kirwanya ibyo biyobyabwenge ikindi gishiraho imbaraga mu gukora ibindi bitazwi kugeza nubu.
Undi muti uzwi Kw’izina rya Erythropoietine(EPO)waje kumenyekana mu mwaka wa 2000.
KUBERIKI TURWANYA IYI MITI (ANTI-DOPING)
Kurinda abakinnyi cyangwa se aba Athletes.
Kubuza gutirisha, kuberako iyo baikoresheje bagira imbaraga zidasanzwe.
Kugira ubuzima bwiza
NI RYARI IYI MITI YEMEWE GUKORESHWA?
Umuganga ubishinzwe agomba kubanza kubyemeza.
Igomba gufatwa iminsi 21 mbere y’Amarushanwa.
Therapeutique Use Exemption(TUE) niyo yonyine igomba gutanga uburenganzira.
NI RYARI BIVUGWAKO UTUBAHIRIJE AMATEGEKO YA DOPING?
Iyo ukoresha iyi miti utabifitiye uruhushya
Iyo wanze gupimwa
Kwanga gutanga aho umukinnyi aherereye.
Kwanga kwunvikana nabakora control
IHAME RIDAKUKA
Iri hame rivugako ari wowe mukunnyi ugomba kumenya ibikugiye mu mubiri.
NAKORIKI KUGIRANGO NFASHE IYI GAHUNDA YO KURWANYA IYI MITI CYANGWA SE IBIYOBYABWENGE?
Gukurikiza amategeko
Kumenya uburenganzira bwanjye
Abaganga banvura bagomba kumenyako ndi umukinnyi
Abashinzwe imirire bagomba kumenya ibyo bagomba kungaburira.
NI BANDE BABINFASHAMO?
WADA(World Anti- Doping Agency)
NADO(National Anti-Doping Organisation).
Ifs(International Federations)
National Olympic & Paralympic Committee.
National governmental body responsible for Sport.
INGARUKA
Uburwayi bw’Impyiko
Indwara z’Umutima
Umuvuduko w’amaraso
HIV
Ubugumba
Ibishishi
Gukura vubavuba byageraho bigahita bihagarara ukaba nk’igikuri
Umukobwa akamera nk’umugabo

- Dr Nsengiyunva Emmanuel atanga amahugurwa.

- Aba hagarariye ama Federation bari bitabiriye amahugurwa.

- Aho ijambo Dopage rikomoka.

- Zimwe mu ngaruka y’iyo miti, umugore akamera nk’umugabo.

- Abarimu na bamwe mu bitabiriye Amahugurwa.
